Twan Geurts is een fan van de muziek van Arvo Pärt, al zo’n dertig jaar. Hij zingt zelf in een koor dat Pärts werk regelmatig uitvoert en hij heeft zich in de loop van de tijd uitvoerig in deze man verdiept. Dat Geurts geïnteresseerd is in alles wat samenhangt met religie, cultuur en muziek draagt daar zeker aan bij, tenslotte schrijft Pärt met name religieuze muziek. Vanuit die adoratie besloot Geurts in 2023 een boek te gaan schrijven dat zo rond de negentigste verjaardag van de componist, dat was vorig jaar, zou moeten verschijnen. Het werd iets later maar begin dit jaar verscheen ‘Componist van de stilte. In het voetspoor van Arvo Pärt’ bij uitgeverij Balans.

(meer…)

In 1968 verzorgde de in 2021 overleden componist Alvin Lucier zijn eerste gastles aan de Wesleyan University, in Middletown, Connecticut. Aansluitend werd hij John Spencer Camp Professor of Music wat hij tot 2011 zou blijven. In het kader van dat docentschap had hij budget om andere componisten uit te nodigen voor een lezing, meestal in combinatie met de uitvoering van één of meerdere muziekstukken. Lezingen van acht van hen verschenen vorig jaar in boekvorm onder de titel ‘Eight Lectures on Experimental Music’ bij de uitgeverij van de universiteit. In volgorde van hun optredens, tussen 1989 en 2000, zijn dat James Tenney, Christian Wolff, Robert Ashley, Maryanne Amacher, La Monte Young, Steve Reich, Meredith Monk en Philip Glass.

(meer…)

Nog een keer Arnold Schönberg. Recent besteedde ik hier al aandacht aan hem naar aanleiding van een boek en en Cd box – het was in 2024 zijn honderdvijftigste geboortejaar wat ook vorig jaar nog tot publicaties en eerbetonen leidde – en nu gaat het wederom om een boek, het bij Cambridge University Press verschenen ‘Schoenberg in Context’, een deel in een immer uitdijende reeks, telkens gewijd aan een componist van statuur. De opzet van de boeken is om alle aspecten van het leven en werk te behandelen, maar vooral, zoals de titel ook al aangeeft, de componist in brede zin te plaatsen in zijn tijd. Vandaar de medewerking van een groot aantal specialisten in dit in alle opzichten boeiende boek onder leiding van Alexander Carpenter.

(meer…)

Het zou zo maar kunnen dat u, zoals dat met mij tot voor kort ook het geval was, nog nooit van de Surinaamse componiste en pianiste Majoie Hajary heeft gehoord. Het kwam in ieder geval niet omdat ze jong stierf, in tegendeel, de in 1921 geboren Hajary stief in 2017, net 96 jaar oud! Hoe komt het dan dat we deze componiste niet kennen? Haar Surinaamse afkomst zal daar zeker toe hebben bijgedragen, lange tijd was wat uit de koloniën kwam in Nederland nu niet bepaald in trek. Daarnaast was ze ook nog eens een vrouw, waar eveneens lange tijd in een door mannen gedomineerde wereld weinig belangstelling voor was.
Andere redenen zijn is dat Hajary een vrij klein oeuvre achterliet, waarvan ook nog eens een deel niet compleet was – ze werkte weinig gestructureerd en wellicht nog wel belangrijker: dat haar werk lastig in een hokje te plaatsen valt. Haar zeer gemengde afkomst, haar voorvaderen kwamen zowel uit Afrika als uit China en India en ze studeerde in Amsterdam laten in haar werk zijn sporen na. Daarnaast maakte Hajary tijdens de Tweede Wereldoorlog, woonachtig in Nederland, een aantal discutabele keuzes, iets wat haar nog lang is nagedragen. Maar goed, langzaamaan komt er meer waardering voor haar werk, al kan ze daar nu niet meer van genieten. Een belangrijke bijdrage aan die erkenning levert Ellen de Vries met een prachtig uitgevoerd, bij Waanders Uitgevers verschenen boek: ‘Surinaamse Rapsodie: ’t leven van Majoie Hajary in zeven muziekstukken’.

(meer…)

“Het hobo-riet was mijn strohalm“, verzucht de beroemde hoboïst Han de Vries tijdens één van de gesprekken die Annemieke Hendriks met hem hield. En dat waren er, verspreid over vier jaar heel wat. In die gesprekken en in het boek dat verscheen bij uitgeverij De Kring leren we De Vries dankzij Hendriks grondig kennen, als musicus, maar zeker ook als mens en krijgen we tegelijkertijd een mooi beeld van het Nederlandse muziekleven sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw. Pijnlijke onderwerpen ging Hendriks daarbij beslist niet uit de weg, iets waar de titel van dit boek ook zeker naar verwijst. Ook bij de op 31 augustus 1941 geboren De Vries ging het namelijk zeker niet altijd over rozen.

(meer…)

Wellicht is de componist Willem Pijper wel het beste voorbeeld van een volgens mij toch typisch Nederlands fenomeen: wij hebben veel te weinig gevoel voor onze muzikale traditie! Deze man, zonder meer één van de belangrijkste componisten van de eerste helft van de vorige eeuw, zo niet dé belangrijkste, raakte al snel na zijn veel te vroege overlijden in 1947, hij was pas 52 jaar, al vrij snel in de vergetelheid. De tijden veranderden, alsmede de muzikale smaak en zeker de acties van de Notenkrakers en dan in het bijzonder die van Reinbert de Leeuw, die de muziek van Pijper eind jaren ’60 tot de grond toe affakkelde, hadden voor de man zijn muziek grote gevolgen. Cd’s met zijn muziek zijn dan ook nagenoeg niet beschikbaar en ook op de podia is zijn muziek nog altijd zelden te horen, al lijkt daar de laatste jaren wel wat verandering in te komen. Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat ook ik de muziek van Pijper nauwelijks kende. De magnifieke biografie die Arthur van Dijk schreef en de hij de titel ‘Een lied dat niet sterven zal, het rusteloze leven van Willem Pijper’ meegaf, onlangs verschenen in de serie Open Domein van de Arbeiderspers, is dan ook niet minder dan een terecht eerherstel van deze grootmeester.

(meer…)

Tijdens het lezen van Jacqueline Oskamps biografie van Louis Andriessen, het bij Ambo|Anthos verschenen ‘Groots is de liefde’, vroeg ik mij regelmatig af wat nu eigenlijk gemaakt heeft dat juist deze componist is uitgegroeid tot Nederlands meest populaire componist van onze tijd en wellicht wel van de gehele Nederlandse muziekgeschiedenis. Oskamp geeft daar in haar overigens voortreffelijke biografie, waar ze in totaal zo’n zeven jaar aan gewerkt heeft, niet direct een antwoord op, iets wat ook niet de rol is van een biograaf, maar tussen de regels door meen ik toch wel wat aanknopingspunten gevonden te hebben.

(meer…)