De Bijloke, Gent – 17 mei 2025

Muziekcentrum De Bijloke in Gent besteedde, als enige concertzaal in de wijde omtrek, dit seizoen veel aandacht aan de honderd jaar geleden geboren Pierre Boulez. Als laatste klonk gisterenavond het door Boulez zelf opgerichte Ensemble Intercontemporain, nog altijd één van de meest toonaangevende ensembles als het gaat om hedendaags gecomponeerde muziek. Want laten we dat vooral niet vergeten, Boulez liet niet alleen een relatief klein, maar wel indrukwekkend en toonaangevend oeuvre na, hij stichtte ook zowel het IRCAM, nog altijd toonaangevend binnen de elektronische muziek, als dit ensemble. Die muziek van Boulez kent twee belangrijke invloeden die we ook gisterenavond weer duidelijk herkenden. De eerste is die van Arnold Schönberg en zijn twaalftoonstelsel, de tweede is die van Claude Debussy en zijn aandacht voor klank. Van de tweede klonk gisterenavond ook muziek, ‘En blanc et noir’, voor twee piano’s, waardoor we die invloed ook goed konden terughoren. Zowel in ‘Incices’, voor piano, als in ‘Sur incices’, voor die wonderlijke combinatie van drie piano’s, drie harpen en drie percussionisten.

(meer…)

De Singel, Antwerpen – 11 mei 2025

Het is weliswaar nog lente, maar buiten oogt het al zomer. Dat kwam goed uit gisterenmiddag bij het programma van het Symfonieorkest Vlaanderen, onder leiding van chef-dirigent Kristina Poska. Zonde om binnen te zitten natuurlijk met dat mooie weer, maar met deze zomerse klanken was het ook weer niet echt een straf. De titel van het concert ontleende het orkest aan een bewerking die Benjamin Britten in 1941 maakte van het tweede deel van de derde symfonie van Gustav Mahler, die overigens gisterenavond in zijn geheel klonk tijdens het Mahlerfestival in het Concertgebouw, Amsterdam. Mahler lied zich leiden door de bloemenweelde bij zijn chalet waar hij de zomers, als hij vrij had van het dirigeren, doorbracht om te componeren. Het landleven speelt ook een rol in de zesde symfonie van Mahlers grote voorganger in het symfonische genre: Ludwig von Beethoven. Het altvioolconcert ‘Iluminatio’ van Erkki-Sven Tüür, met Nils Mönkemeyer als solist, de voornaamste reden waarom ik gisteren in De Singel was, past daar prima tussen en vormde voor mij het hoogtepunt van het concert.

(meer…)

Concertgebouw, Amsterdam – 1 mei 2025

Ik schrijf dit stuk op Bevrijdingsdag. Tachtig jaar geleden kwam de Tweede Wereldoorlog formeel ten einde en sindsdien kennen we in een groot deel van Europa vrede, al staat dat inmiddels meer dan ooit in die tachtig jaar op de tocht. Het kan niet anders of het Koninklijk Concertgebouworkest heeft daar vorige week met een serie van drie concerten aan gedacht. Gastdirigent Paavo Järvi kan zich nog goed herinneren hoe het was om onder een dictatuur op te groeien, hij komt uit Estland, net als componiste Ester Mägi, die toen ze in 2021 overleed net geen honderd was. Järvi en Mägi komen uit Estland, Aram Chtatsjatoerjan kwam uit wat nu onafhankelijk Armenië was, maar toen, net als Estland, onderdeel was van de Sovjet Unie. Igor Stravinsky ontsprong de dans. Hij trok nog voor het communisme in Rusland zijn intrede deed naar Parijs en bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog naar de VS. Die laatste verhuizing was overigens geenszins vrijwillig, de Nazi’s vonden zijn muziek entarted.

(meer…)

De Singel, Antwerpen – 29 april 2025

Pierre Boulez behoort zonder meer tot de grootste componisten van na de Tweede Wereldoorlog en is nog altijd één van de meest interessante vernieuwers van de hedendaagse gecomponeerde muziek. En het lot dat daarbij hoort: zodra je bent overleden, voor Boulez kwam dat moment op hoge leeftijd in 2016, wordt je muziek nagenoeg niet meer gespeeld. Dit jaar vormt een kleine uitzondering, aangezien de man honderd jaar geleden werd geboren. Daarna zal het weer stil worden rondom deze icoon. De Bijloke in Gent pakt het dit jaar grootst uit, u weet het, ik deed reeds verslag van uitvoeringen door het Brussels Philharmonic en Les Siècles. Hier ten lande is het louter Asko|Schönberg, straks bekend als Het Muziek, dat samen met het Vlaamse I Solisti, onder leiding van Bas Wiegers een hommage brengt en Boulez’ meest bekende werk op de lessenaar zet: ‘Répons’. Vier zalen gingen ze langs, ik bezocht de laatste, De Singel in Antwerpen. Boulez in combinatie met James Tenney en zijn ‘In a large, open space’, een alleszins verdedigbare keuze, al had een hele avond Boulez ook wel gemogen.

(meer…)

Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam – 16 maart 2025

Op de laatste avond van het door het Muziekgebouw aan ’t IJ georganiseerde Saariaho Festival klonken wederom twee grote werken van haar: ‘Quatre Instants, voor sopraan en ensemble’ en haar celloconcert ‘Notes on Light’. Het was wederom Ernest Martínez Izquierdo die Asko|Schönberg leidde, met de sopraan Karen Vourc’h  en Anssi Karttunen op cello. Verder klonken stukken van Mioko Yokoyama, die bevriend is met de dochter van Saariaho en zo ook de componisten leerde kennen en van Vasco Mendonça, die geldt als haar laatste leerling en met haar bevriend was. Hier vervult een mezzosopraan de hoofdrol: Barbara Kozelj.

(meer…)

Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam – 15 maart 2025

Een carrière als componist was voor de in 1952 geboren componiste Kaija Saariho lang geen vanzelfsprekendheid. In de uit 2023 stammende film ‘Echoes of the Universe’ van Ritta Rask horen we haar vertellen over haar studietijd aan het conservatorium in Helsinki, waar een aantal docenten haar zelfs geen les wilden geven, louter omdat ze een vrouw was. Ze zou immers snel gaan trouwen en dan zou er van componeren toch niets meer terecht komen! Een andere reden dat muziek niet direct voor de hand lag, was dat ze ook beslist talent had voor de beeldende kunsten. Maar de liefde voor muziek was net even wat sterker. De derde dag van het aan haar gewijde festival in het Muziekgebouw aan ’t IJ maakt wederom duidelijk dat dit een uitstekende keuze was. Na orkestwerken en strijkkwartetten, was het podium gisteren voor meer  kamermuziek in kleine bezetting en voor een viertal koorwerken. Voor het eerste programma droeg het onvolprezen uit Vlaanderen afkomstige Het Collectief zorg, samen met sopraan Liesbeth Devos, voor het tweede hoorden we het Helsinki Chamber Choir, onder leiding van Nils Schweckendiek. Daarmee stond gisteren dus ook de menselijke stem centraal.

(meer…)

Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam – 13 en 14 maart 2025

Sinds afgelopen donderdag, durend tot en met morgen brengt het Amsterdamse Muziekgebouw aan ’t IJ een uitgebreid eerbetoon aan de in 2023 op zeventig jarige leeftijd overleden Finse componiste Kaija Saariaho. Tijdens haar leven had deze bijzondere componiste al niet te klagen over aandacht in ons land, ook op deze blog kwam ze regelmatig voorbij, maar Saariaho gold dan ook zonder meer als één van de belangrijkste componisten van de afgelopen decennia. Dit festival maakt weer mooi duidelijk hoe terecht die roem is. Donderdagavond hoorden we Asko|Schönberg, in twee stukken in een beduidend grotere bezetting dan we normaal van ze gewend zijn, onder leiding van Ernest Martínez Izquierdo en met violist Joseph Puglia en trompettist Verneri Pohjola als solisten, vrijdag was het podium voor het strijkkwartet Meta4.

(meer…)

Theater aan de Parade, s’-Hertogenbosch – 16 februari 2025

Gezworen vijanden waren ze, de twee landen waar de componisten vandaan kwamen waarvan Philzuid, onder leiding van gastdirigent Andrew Litton, afgelopen zondag werk  op de standaard had staan. Benjamin Barber was een Amerikaan, Dmitri Sjostakovitsj een Rus. Barber schreef zijn vioolconcert, prachtig uitgevoerd door Lei Wang, tevens de concertmeester van dit orkest, in 1939, nog net voor de Tweede Wereldoorlog, Sjostakovitsj zijn negende symfonie net erna. In die oorlog trokken de twee landen weliswaar samen op, maar van harte ging dat niet. De Sovjet Unie was een wrede dictatuur, de Verenigde Staten een baken van hoop en vrijheid. We horen het terug in die beide stukken, al is het verschil minder groot dan had gekund. Verder op het programma: de ouverture van Gioachino Rossini’s opera ‘Wilhelm Tell’, maar aangezien die uit 1829 stamt en dus buiten de scope van deze blog valt, komt die hier verder niet aan bod.

(meer…)