Tivoli-Vredenburg, Utrecht – 13 september 2025

De zaterdagavond binnen het Gaudeamus Festival biedt altijd net een wat breder scala aan muzikale acts dan de rest van het festival. Duidelijk bedoeld voor de avontuurlijke muziekliefhebber die nog niet zo thuis is in hedendaags gecomponeerde muziek. Overigens vallen de bezoekersaantallen de afgelopen dagen zeker niet tegen en ik kreeg gisterenavond niet het gevoel dat het veel drukker was dan op de andere avonden, al is dat met meerdere concerten tegelijkertijd natuurlijk lastig inschatten. En natuurlijk speelde het Deense K!ART gisteren de laatste twee stukken van de genomineerde componisten. In dit geval die van Yaz Lancaster en Matthew Grouse, waarmee ik nu dus alles gehoord heb en mijn winnaar kan aanwijzen.

‘Ouroboros’ van Lancaster bevestigt het beeld dat ik van haar kreeg afgelopen woensdagavond: dat van een bijzonder veelzijdig persoon, hun is niet alleen componist, maar speelt ook viool en is dichter, zo bleek uit dit stuk waarbij de vocalisten Stephanie Pan, Michaela Riener en Anat Spiegel de perfomance verzorgden van haar gedichten en die van Laura Henriksen, in combinatie met gitaar, cello, viool en elektronica, bespeeld door K!ART. Wederom zeer intensieve, overrompelende muziek met een boodschap, of zoals Lancaster zelf stelt op haar website: “This song cycle is centered on the reccurent nature of terror(s) and trauma. I was interested in exploring the ways things can haunt us– whether as rational or irrational fears, ghosts, memories, or even love”. Even daarvoor speelde het ensemble ‘ctrl+Y’ van Grouse. Zoals de titel reeds aangeeft staat hier de computer centraal en de mate waarin dit apparaat ons leven is gaan beheersen. Grouse laat de vier musici op de toetsen tikken en heel soms even hun instrument beroeren en veel praten en schreeuwen, dat laatste ongelofelijk vals. En dat is het eigenlijk wel, al duurt dit stuk drie kwartier. Een soort van dada, of een parodie op het kantoorleven, het is maar net wat u erin wilt zien. Ik vond het in ieder geval helemaal niets.

Alle vier de componisten zijn nu dus aan bod geweest, tijd om de balans op te maken. Vanavond laat zal de jury de winnaar bekendmaken, maar ik mag natuurlijk altijd mijn eigen voorkeur hebben. Overigens is het al enige tijd geleden dat de jury en ik op één lijn zat. Maar hoe dan ook, ik vind dat Golnaz Shariatzadeh de prijs verdient. Haar muziek is niet alleen bijzonder boeiend om naar te luisteren, het zit bovendien bijzonder goed in elkaar. Daarnaast roert zij in haar stukken diep menselijke thema’s aan en ook dat neemt me wel voor haar in. Dat laatste geldt ook voor Lancaster, maar haar muziek heeft voor mij meer te maken met experimentele elektronica en minder met hedendaags gecomponeerd en is minder complex. En voor mij moet de prijs gaan naar iemand die primair componist is, daar gaat de Gaudeamus Award tenslotte over. Met Robin Haigh zou ik dan ook zeker, al spreekt wat hij doet mij iets minder aan, vrede hebben. Zijn stukken voldoen in alles aan wat we gewoonlijk verstaan onder klassieke composities en getuigen van een groot technisch vernuft. En dan Grouse. ’to put words in my mouth’, dat donderdagavond werd uitgevoerd door NADAR Ensemble, was op zich wel een origineel stuk, al wist het me niet geheel te overtuigen, maar het gisteren uitgevoerde ‘ctrl+Y’ beviel me totaal niet. Het zal ongetwijfeld knap zijn en wellicht sommigen aanspreken, maar met hedendaags gecomponeerde muziek heeft het weinig tot niets te maken. Maar goed, de jury kan hem evengoed vanavond voor al dit fraais belonen, er gebeuren tegenwoordig tenslotte wel meer dingen die ik niet begrijp.

Eén van die juryleden, Yannis Kiriakides bracht gisteren, samen met gitarist Andy Moor en Quatuor Bozzini zijn nieuwe stuk ‘Hypnokaséta’ ten gehore. De titel is Grieks voor ‘slaap-cassette’ en slaat op een gedachte van de filosoof Daniel Dennett die stelt dat we in onze slaap onze dromen opnemen en vlak voor het wakker worden weer afspelen. Uitgangspunt voor dit stuk zijn Kiriakides’ dromen aan het begin van de eerste lockdown in het voorjaar van 2020, ze worden geprojecteerd in korte teksten en verklankt door de zes musici. Vanzelfsprekend in een breed scala aan muzikale sferen, passend bij die dromen en variërend van bijzonder ingetogen, met mooie klanknevels van de strijkers en zachte noise van de elektronica tot overdonderde passages, met straffe bijdrages van Moor en Kiriakides zelf. Opvallend daarbij is dat de vier strijkers spelen vanaf een partituur en dat Moor improviseert. Met ‘Sounds. Archeologies’ van Isabel Mundry, dat vrijdag klonk en waar ik nog aandacht aan zal besteden en de ‘appetizer’ voor het dertiende deel van Moritz Eggert’s ‘Hammerklavier series’ dat vandaag zal klinken, vormt dit het drieluik nieuwe stukken van de juryleden, ook altijd een vast onderdeel van het festival.