Eén van de musici die vorige week zondag optrad tijdens één van de door Sound in Motion georganiseeerde SUNDay AFternoon Showcases was de Portugese, tegenwoordig in Rotterdam wonende, bassist Gonçalo Almeida. Een productief man, iets wat ons uitnodigt weer eens wat uitgebreider stil te staan bij zijn altijd weer spannende en creatieve uitingen. Vandaag daarom aandacht voor zijn recente, bij de Portugese non-profit organisatie Osso, verschenen solo album ‘Ecos do Éter’ dat al wel op Cd verkrijgbaar is, maar waarvan de LP nog even op zich laat wachten en voor het bij zijn eigen Cilinder Recordings verschenen ‘Aeminium Sonorum‘ dat hij opnam met de pianist Bart van Dongen. Een duo dat de naam Tabula Sonorum meekreeg. Morgen meer van Almeida, dan in de samenwerking met zijn landgenoot, de gitarist Marcelo dos Reis.
‘Ecos do Éte’ bevat een drietal opvallend ingetogen stukken, te beginnen met het titelstuk. In wezen een opeenvolging van intieme strijkbewegingen, in combinatie met het ritmisch bewerken van de snaren. Opvallend daarbij is het gebruik van elektronica, in de zin van dat het geluid op een heel bijzondere wijze wordt versterkt: in het geheel klinkt een lichte echo door, of Almeida zich in een kleine ruimte bevindt, wat wellicht ook wel zo is. Het vormt een spannend geheel: die vaak ijselijk hoge glissandi, ze snijden werkelijk door de ziel, in combinatie met die lage aanslagen. Aan alles is overigens te horen dat Almeida zich ook nu niet beperkt tot zijn contrabas, de strijkstok en zijn handen, ook nu zet hij diverse hulpmiddelen in, steekt hij stokjes tussen de snaren en gebruikt hij trommelstokken om op de snaren te slaan. Het tweede stuk ‘Lapso Continuum’ is van een geheel andere orde, hier wordt duidelijk wel elektronica ingezet. We horen de ritmiek van een stationair draaiende motor, dat is althans waar ik het mee associeer, stemmen en andere moeilijk te definiëren geluiden, naast datgene wat duidelijk van de contrabas afkomstig is. Een vrij duister, maar opwindend stuk. Het laatste stuk kreeg als titel ‘Momento Rumori’ en kent diezelfde experimentele aanpak, alleen nu is de sfeer anders, eerder melancholiek, mede dankzij het lage tempo, dan duister. Een bijzonder album waarmee Almeida de grenzen van een solo album zonder meer oprekt, een aanrader voor een ieder die van experimentele muziek houdt.
Ook ‘Aeminium Sonorum’ bestaat uit drie stukken en vangt eveneens aan met het titelstuk. We horen Van Dongen met ingehouden noten, omgeven door relatief lange stiltes en op de achtergrond heel zacht Almeida met een enkele aanslag. Gaandeweg neemt het spel van Almeida toe, ontvouwt zich een duistere klanknevel, waar Van Dongens hoge noten prachtig mee contrasteren. Rond de achtste minuut ontvouwt zich een spannende ritmiek, Van Dongen hamert op de toetsen, Almeida’s patronen krijgen een repetitief karakter. ‘Recherché Opaque’ is een zeer levendig, speels stuk, waarin we wederom een scala aan ongewone technieken horen. Moeilijk te definiëren als je de musici niet ziet, maar het is duidelijk dat Van Dongen zijn piano heeft geprepareerd – die klinkt meer als percussie dan als piano – en dat ook Almeida stokken tussen de spaken steekt. Gaandeweg krijgt de muziek kenmerken van minimal music en dringt zich ook de associatie met gamelan muziek op. Van Dongens piano klinkt al net zo metalig. En hoe verder we komen des te meer loopt de dynamiek op, een ritmische klankstroom. ‘Arcane’ begint met regelmatige, donkere aanslagen van Almeida, terwijl Van Dongen met motiefjes komt, gespeeld in het uiterste hoog. Beiden bouwen deze enerverende dialoog gaandeweg uit, zeg maar meer naar het midden. Dan slaat de muziek ineens volledig om en horen we zeer ritmische, speelse patroon, waarin verderop wederom de minimal music doorklinkt. Een boeiend en verrassend album.
‘Aeminium Sonorum’ is te beluisteren via Bandcamp en daar ook te koop:
