Kevin Puts behoort zonder meer tot de meest geliefde en meest gespeelde componisten van dit moment. Zo won hij in 2012 een Pulitzer Prijs voor zijn opera ‘Silent Nights’ en gooide hij in 2022 hoge ogen met zijn opera ‘The Hours’. Dat hier nog niet eerder voorbij kwam is dus eigenlijk vrij bijzonder, tijd dus om deze lacune recht te zetten. Ik doe dat met een recent bij Delos, een imprint van Outhere, verschenen album, met daarop drie stukken voor orkest ‘Concerto for Orchestra’, ‘Silent Night Elegy’ en ‘Virelai’. Alle drie betreft het wereldpremières. We horen het St. Louis Symphony Orchestra, onder leiding van chef-dirigent Stéphane Denève. Een in alle opzichten bijzonder album, met name door het hoofdwerk, dat ‘Concerto for Orchestra’.
Een stuk dat Puts schreef als antwoord op het gedicht ‘Hymn for the Hurting’ dat Amanda Gorman schreef naar aanleiding van de schietpartij op een school in Uvalde, Texas, in mei 2022. Puts: “The concerto’s opening music (met dezelfde titel als het gedicht, red.) – recalled briefly at various places throughout the piece – is my immediate musical reaction to it”. Wat hier direct sterk opvalt is de grote harmonische kracht en in het tweede deel ‘Caccia nr. 1’ de sterke, meeslepende ritmiek die je als luisteraar op het puntje van je stoel doet belanden. Prachtig ook dat contrasterende ‘Music Box with Arieta’, met name door de combinatie van harp en celesta, met de ingetogen klanken van de houtblazers. Met ‘Toccata’ keren we weer terug naar de dynamiek, klinkend als een wervelwind. Dan volgen al even ingetogen, zeer melodische pianoklanken in ‘Sicilienne’, met de strijkers zacht op de achtergrond. Verderop neemt het orkest een voornamere plaats in en valt naast de prachtige klankkleur, vooral de interactie met de piano op. Tot slot van dit concert klinkt het opvallend ritmische ‘Ecco la Marcia? (Caccia nr. 2)’, een prachtige afsluiting, met een grote rol voor het slagwerk.
‘Silent Night Elegy’ is een aaneenschakeling van muzikale hoogtepunten uit Puts eerste opera ‘Silent Night’, gebaseerd op de spontane wapenstilstand tijdens de Eerste Kerstdag van 1914. Het stuk begint met twee subtiele solo’s, eerst van de hoorn, dan van de cello, waarna het orkest de ingezette melodie verder uitbouwt. In het tweede deel ‘The Battle’ – de delen zijn in dit stuk niet van elkaar gescheiden door pauzes – horen we marsmuziek en veel onrust, de klanken botsen op elkaar. Vanzelfsprekend is de muziek in ‘Aftermath and Burial’ van een geheel ander karakter. Droevig, melancholiek, maar wel met een prachtige, transparante orkestklank. De dynamiek en de ritmiek horen we overduidelijk in ‘The Generals’ Rage’. Hoezo kwaad? Tot slot klinkt met ‘Sleep’ de rust weer terug, een deel waarin we weer eens horen hoe goed Puts is in het componeren van wonderschone melodieën.
Het album sluit af met het vrij korte ‘Virelai (after Guillaume de Machaut)’ dat Puts schreef ter gelegenheid van Denève’s aanstelling als chef-dirigent. Uitgangspunt was ‘Dame, a vous sans
retollir’ van de veertiende-eeuwse componist Machaut. Briljant hoe Puts hier een dans uit de tijd van Machaut vertaalt naar een hedendaags orkest, uiterst opwindend.
