Ieder jaar bespreek ik hier de albums van de prijswinnaars van On the Records, een initiatief van stichting Keep an Eye. Dit jaar ben ik er alleen wat later mee dan normaal. De albums kwamen immers begin dit jaar reeds uit. Het betreft het bij Zennez Records verschenen ‘Brightness & Darkness’ van NOHMI, een sextet rondom pianiste Mirah Noh, met verder bassist Ton Felices, drummer Auke de Vries, trompettist Antonio Moreno, Claudio Jr De Rosa op tenorsax en Sanne Huijbregts op vocalen, vibrafoon en percussie; het door Dox Reocrds gerealiseerde ‘Creature Dances’ van drummer Ludvig Søndergaard, met verder fluitiste Ketija Ringa Karahona, altsaxofonist Micheal Murray, Chaerin Im op piano en synthesizer, Aleksander Sever op vibrafoon en Samuel Kiel op contrabas en tot slot het in eigen beheer uitgebrachte ‘Flatland Prayer’ van bassist River Adomeit, die ook tekent voor de composities, vocaliste Līva Dumpe en wederom  trompettist Antonio Moreno, die overigens net als Adomeit hier ook als vocalist te horen is.

Eerst de twee sextetten, te beginnen met ‘Brightness & Darkness’. De basisbezetting is die van een klassiek jazzkwintet, een bezetting die door met name de zang van Huijbrechts ietwat de andere kant uit wordt getrokken. In het verlengde daarvan valt de ingetogen, poëtische klankwereld op, te beginnen met ‘Gaspard de la nuit (Whispers of the Night)’. Omfloerste trompetklanken hier van Moreno, waar verderop De Rosa prachtig bij aansluit en aangelengd met woordloze zang van Huijbregts. De dynamiek loopt wat op, maar heel subtiel. Een boeiende solo van Felices laat voor de jazzliefhebber weinig te wensen over. In ‘Hopeful Surrender’ valt, naast de hoofdrol voor Huijbrechts met name het stuwende slagwerk van De Vries op en verderop die krachtige en meeslepende solo van De Rosa. Na twee vrij melodieuze nummers verrast Noh met ‘Elephant clouds in the Playground’, een deels ritmisch, maar deels ook opvallend chaotisch stuk. Het blijkt een vrij kort intermezzo, ‘What if’ vangt weer aan met uiterst ingetogen vibrafoon- en blazersklanken, gevolgd door een al even ingetogen solo van Felices. Over het algemeen speelt Noh, ondanks dat het haar sextet is, vooral een ondersteunende rol. Solo is ze niet zo vaak te horen, nog het meest in ‘A dark moonlight in Mallorca’, dat horend denk ik: het had wel wat meer gemogen. Boeiend is ook zeker de bijdrage van Moreno in ‘If I could pray for you’, mooi bewegend tussen melodie en abstractie en de solo van Noh tegen het einde. Afsluiten doen we met een bonus track: ‘Nicás dream’, met een strakke ritmiek van Felices en De Vries en krachtige bijdrages van de blazers.

Het sextet van Søndergaard heeft een wat alternatievere bezetting, geen koperblazers en met altsax en fluit twee instrumenten in het hoge register, Dat het een album van een drummer is, worden we direct gewaar met het ritmische begin van ‘Opening Track’. Wat volgt is mooi ingetogen pianospel van Im, dat overigens begeleid door drums verderop aan dynamiek wint. In ‘T.H.E.K.A.K.A.M.A.N.’ horen we na een korte contrabassolo van Kiel al snel de fluit en de altsax in boeiend samenspel. Een mooi rustig stuk met verderop ook een boeiend duet voor contrabas en drums. ‘Ciprofloaxin’ is een wat feller stuk waarin het werken met hoge tonen uitstekend tot zijn recht komt. Fluit, altsax en vibrafoon vormen een mooi contrast met contrabas en drums. En let ook zeker op die vibrafoonsolo halverwege. ‘Loopmachine’ begint met een mooie contrabassolo waarna een repetitief patroon op synthesizer volgt van Im, het brengt een aparte sfeer naar binnen, het herinnert ons aan de jazzrock van de jaren ’70 van de vorige eeuw. Het stuk duurt iets meer dan tweeënhalve minuut waarna we de synthesizer gewaar worden in ‘Broke’, met een al even bedwelmend patroon. Nu sluit al snel de altsax aan met al even dromerige, maar ook ritmische klanken. De fluitsolo en saxsolo even verderop zijn dan weer een stuk abstracter, beiden mooi contrasterend met de drone van de synthesizer en ingetogen slagwerk van Søndergaard. Na het sfeervolle, maar met ruim een minuut korte ‘Glöckenspiel’, volgt het energiek, springerige ‘W.A.N.G.’ Verderop gaat het tempo wat omlaag en creëren drums, vibrafoon en contrabas een boeiend evenwicht. Het zet zich door in het ritmische en ook weer relatief korte ‘Return’ waarna ‘Final Track’ volgt, dat overigens helemaal niet het laatste stuk blijkt te zijn, want dat is ‘<3’. Dat ‘Final Track’ bevat allereerst een hele mooie fluitsolo, ingebed in een strakke, stuwende ritmiek. Verderop neemt de dynamiek en ja, dan past de altsax beter. Tot slot dus ‘<3’, dat al even rustig begint, met wederom een belangrijke rol voor de fluit en verderop voor de opvallend ingetogen combinatie van piano en drums.

‘Fanatic’ bestaat uit twee delen: ‘Fanatic’ en ‘Moderate’. En in tegenstelling tot ‘Brigthness & Darkness’ worden hier  teksten gezongen door Dumpe, afgedrukt in het prachtige Cd verpakking, alleen al een reden om het albums in de fysieke vorm aan te schaffen. De muziek is zonder meer jazz, maar bevat zeker ook de nodige folk invloeden, we worden ze in opener ‘Swarm’ direct gewaar, maar met name in het tweede stuk, het spannende ‘The Televangelist. Het knappe aan dit album zit in de bescheiden bezetting, van louter trompet, contrabas en vocalen en het effect dat de drie musici daarmee weten te bereiken en in die speelse vrijheid van het mengen van muzikale stijlen. Zo is ‘Baby’s Got a Gun’ –  en ik verwijs hier graag naar de hoes van het album – een prachtige parodie op de countrymuziek. Uitzondering op die karige bezetting is ‘If Not For You’, waarop we ineens een piano horen, het blijkt niemand minder dan Brad Mehldau, Hij krijgt ruimschoots de tijd om een weemoedige blues neer te zetten. Tevens herkennen we hier mooi weer Moreno met zijn ingetogen spel. De folkjazz staat weer centraal in het tweede deel van ‘Swamp’, let hier ook vooral in op het samenspel van contrabas en trompet, prachtig gedaan! En ook dit stuk eindigt met een gastbijdrage: Matt Adomeit is te horen op mandoline. Het vormt tevens de overgang naar het tweede deel van het album, ‘Moderate’. Het vangt aan met ‘Baby Shot Me Down’. We horen Dimpe met Sprechgesang, de contrabas valt minimaal bij, verleent louter wat extra spanning. En waarom: “I should have bougth her flowers”. Tja, het kan verkeren. ‘Speaker Emerita’, ‘Where’s Nancy’  en ‘That’s What Concerns Me’ gaan over Nancy Pelosi, de voormalige ‘speaker’ van de democraten in het Huis van Afgevaardigden in de VS en dus ook over de huidige politiek situatie in dit land. Op zeer originele wijze overigens. Het lijkt soms meer op een hoorspel dan op een jazzalbum. Met ‘Gods, Guns and Gays’ – wat een heerlijke titel – zijn we weer terug bij de country. Maar let ook zeker op die ritmische bijdrage van onze trompettist. ‘Ship in a Bottle’ wordt weer ingeleid door de mandoline, die ook verderop de stemming bepaalt, je kunt er bijna een dansje op doen. ‘Gold Rush’ sluit dit in alle opzichten bijzondere album mooi af.

Alle drie de albums zijn te beluisteren en te koop via Bandcamp: