De Amerikaanse drummer Phil Haynes is actiever dan ooit. Vorig jaar oktober verscheen ‘Liberty Now!’ van zijn kwartet Free Country, verder bestaand uit cellist en vocalist Hank Roberts, gitarist Jim Yanda en bassist Drew Gress De nieuwe opnames gaan vergezeld van een tweede Cd met stukken van de drie studioalbums van dit kwartet: het titelloze debuut uit 1997; het uit 2002 stammende ‘The Way the West Was Won’ en tot slot ‘60/’69: My Favorite Things’ uit 2014. Hier besteed ik louter aandacht aan de nieuwe opnames, de oude laat ik voor wat ze zijn. Verder aandacht voor het dit voorjaar verschenen ‘Terra’, dat Haynes maakte met tenorsaxofonist Peyton Pleninger en gitarist Ben Monder. Beide albums verschenen bij Haynes’ eigen label Corner Stone Jazz.
Free Country bestaat volgend jaar dertig jaar en Haynes was er na drie albums, die samen ‘The American Trilogy’ vormden en een live album wel zo’n beetje mee klaar, maar…”the sound , of Free Country and the chemistry that the four of us shared never left my head. I thought about what I would want to do if we ever made another record, and I knew it would have to be our own originals. Each of these terrific musicians are lovely and very personal composers, and when a band comes together with this much chemistry, mutual love and respect, you write and arrange material very differently.” Twee gebeurtenissen kleurden de sessie in december 2024 verder in: de dood van trompettist Herb Robertson, die allen goed gekend hadden en de verkiezing van Donald Trump tot president waar geen van de leden van dit kwartet blij mee was. Haynes: “I realized that we had made a protest record without intending to,” De titel ontleende Haynes dan ook aan het beroemde album van Max Roach ‘Freedom Now Suite’. We beginnen de eerste schijf met ‘Situation Ethics’, waarin vrijwel direct de solo’s van Yanda en Roberts opvallen, waarna verderop ook Gress zijn visitekaartje afgeeft. Leun achterover bij het beluisteren van ‘Past Time’, let op het slagwerk van Haynes, een gespreid bed voor de overige musici. En let dan zeker ook op dat luisterrijke duet van Roberts en Yanda tegen het einde. De bezetting van dit kwartet, louter drums en snaren en geen blazers, maakt het ook uitstekend geschikt om jazz met folk te vermengen en dat is dan ook precies wat hier gebeurt. Dat ‘Past Time’ getuigt ervan, maar ook een stuk als ‘Strands of Liberty’, dat ook duidelijke rockinvloeden kent. Wat volgt is een serie opvallend rustige stukken, waarin die folk als invloed volop tot uiting komt. Het rustige, maar opvallend ritmische ‘Higgins’, met onder andere een prachtige partij van Roberts; het zeer subtiele ‘Diaphana’, dat met name opvalt door het vederlichte spel van Yanda en Gress en het ietwat weemoedige ‘Confetti’, dat wel wat weg heeft van kamermuziek. Haynes leeft zich uit in de ritmiek van ‘Corner Store Strut’ en krijgt zijn medemusici moeiteloos mee. Roberts zingt ook en zeker niet onverdienstelijk, beluister het stemmige ‘Joy’ maar eens. Meer rustige stukken volgen, waarbij met name ‘The Wire’ opvalt vanwege het zeer experimentele snarenspel en ‘Home Road’ vanwege de melancholie.
‘Terra’ bevat slechts vier, vrij lange stukken, voor het merendeel geïmproviseerd en live opgenomen. Haynes was vooraf aan het optreden bezig met klimaatproblematiek, maar liet dat niet leidend zijn tijdens het optreden: “We didn’t intend such a message or even discuss the subject beforehand, but the collective subconscious of the ensemble was obviously working, and it’s reassuring not to be tone deaf to what’s happening in the world around us”. De opener ‘Moonrise / Aurora / Starlit / Meteor’ begint uiterst ingetogen, we horen Pleninger met bellen, flauw ritmische percussie van Haynes en een repetitief patroon van Monder en het duurt enige minuten voordat we de meditatieve structuur, gewaarworden. De bijdrage van Monder krijgt meer vorm, prachtig ingebed in het slagwerk van Haynes en pas voorbij de achtste minuut voegt Pleninger zich er bij op zijn sax. Verderop loopt de spanning op, slaat de chaos toe: de meteoor slaat in. ‘Vision Quest / Three Visitors’ begint met ritmisch spel van Monder, terwijl Pleninger bijzonder fraaie lijnen blaast. Muziek met een bijna psychedelisch karakter, waarbij de spanning steeds verder oploopt, mede dankzij de elektronica die Monder inzet. Gaandeweg wordt ook de bijdrage van Haynes groter, stevige ritmiek die de andere twee musici duidelijk weet te inspireren. En wat ik nog moet noemen is die solo van Pleninger rond de twaalfde minuut, al pratend door zijn riet.’Borealis / Showers / Dreams / Dawn’ begint vrij rustig maar krijgt al snel iets chaotisch, terwijl de dynamiek tot grote hoogte oploopt, een maalstroom van klanken. Voorbij de zevende minuut komen we in rustiger vaarwater en zet Monder met zijn elektronica de toon. Het album bevat één cover: ‘Skaylark’ van Hoagy Carmichael and Johnny Mercer. Monder speelt ingetogen patronen, Pleninger blaast subtiele, kraakheldere lijnen.
Beide albums zijn te beluisteren via Bandcamp en daar ook te koop:
