Het duo Satoko Fujii / Natsuki Tamura komt hier regelmatig voorbij, beiden zijn nog altijd bijzonder actief. Daarom vandaag nieuwe albums van het Satoko Fujii Quartet, ‘Burning Wick ; van Kaze, ‘Shishiodoshi’ en van het duo Tamura – Fujii, ‘Ki’. Alle albums verschenen bij Fujii’s eigen label Libra, al is ‘Shihiodoshi’ ook verkrijgbaar bij Circum Discs. In het kwartet horen we naast Fujii op piano en Tamura op trompet bassist Hayakawa Takeharu en drummer Tatsuya Yoshida; In Kaze trompettist Christian Pruvost, drummer Peter Orins en als gast Koichi Makigami op vocalen, shakuhachi en trompet en op ‘Ki’ horen we het duo andermaal op piano en trompet,
Fujii richtte haar kwartet op in 2001, waarna tot 2007, het jaar waarin Fujii met haar muziek andere wegen insloeg, vijf albums volgden. Pas vorig jaar werd het kwartet weer nieuw leven in geblazen, met als resultaat ‘Dog Days of Summer’ dat ook hier aan bod kwam en een spetterend concert in Kunstencentrum Noma in Mechelen. En nu ligt er een nieuw album, ‘Burning Wick’. Fujii zelf zegt over deze nieuwe fase: “I have more fun playing with this band than ever before. We know each other better, we respect each other, and we enjoy the differences between our respective styles. We are not young anymore—our average age is 68 years old—but we have so much fun making music together that we feel like teenagers”. En dat is te merken, zeggen we dan, want ook dit album kent weer menig onstuimig moment. Weliswaar begint de opener ‘Solar Orbit’ opvallend ingetogen, al snel belandt de muziek in een stevige maalstroom, met een grote rol voor Yoshida. Een aansporing voor Fujii om tegen de zesde minuut boeiende staccatoklanken met ons te delen. En ja, die trompetsolo even verderop is wederom een sterk staaltje van Tamura’s meesterschap. Stroeve elektrische basklanken van Takehura kenmerken het begin van ‘Rain in the Wee Small Hours’, waarna Tamura een puntige melodisch patroon lanceert. Dan gooit Fujii het roer om richting een pakkende stroom noten, waarna al even pakkende solo’s volgen van de andere drie leden. Vocalen hoor ik zelden op de albums van Fujii maar hier in ‘Walking through the Border Town’ is het raak: prachtige zang, passend bij de nevelachtige klanken. Wat volgt is een sterk stuk, afwisselend melodieus en abstract, met onder andere een opvallend grillige bijdrage van Fujii en een opwindende solo van Yoshida. ‘Neverending Summer’ brengt rust, een zeer intieme solo van Fujii, stemmig spel van Tamura. En nee, het blijft natuurlijk niet zo rustig, al snel volgt ook hier weer vrij heftig staccatospel, culminerend in krachtige solo’s van Yoshida en Takeharu. Met echt experimenteel spel hadden we Tamura nog niet gehoord, zijn specialiteit is het werken met valse lucht, maar in het spannende ‘Mountain Gnome’ komt het in alle glorie naar voren, samen met verontrustende vocalen. Maar het hoogtepunt in dit stuk is het treffen van bas en drums. En prachtig die intieme solo’s van Tamura, Takeharu – hier op contrabas – en Fujii in ‘Three Days Later’, een hoogtepunt van dit album. Het titelstuk ‘Burning Wick’ is het laatste stuk op dit ruim zeventig minuten durende album, andermaal een stuk waarin melodieuze momenten en grenzeloze abstracties elkaar afwisselen.
‘Shishiodosi’ is alweer het achtste album van het kwartet Kaze. Twee eerdere albums namen ze op met als gast Ikue Mori en nu dus met Koichi Makigami. Ondanks dat Kaze al geruime tijd bestaat en Makigami een levende legende is, kwam samenspelen er niet eerder van. Het album bevat slechts drie vrij lange stukken, te beginnen met ‘Make a Change’, dat direct in alle hevigheid van start gaat, waarna Makigami zijn vocalen ten beste geeft. Nu heb ik al de nodige vocale strapatsen gehoord, maar dit slaat werkelijk alles: of we in een krankzinnige dialoog in een tekenfilm beland zijn. Groots en hilarisch! Kaze was altijd al een spannend kwartet maar de toevoeging van Makigami vormt zonder meer een verrijking. Een spannend stuk dus dat ‘Make a Change’, met dreigende klankwolken en zo rond de zevende minuten duistere akkoorden van Fujii. En dan die wat klagerige trompet solo van Makigami, rond de tiende minuut, ronduit geweldig, met name als hij er ook nog eens doorheen gaat praten. En verderop valt het repetitieve duet van Fujii en Orins op, pure spanning, waarna weer zo’n prachtige vocale frase volgt. Het titelstuk ‘Shishiodoshi’ begint met een klanknevel, subtiel gekraak, Orins (?) en nog wat andere onbestemde geluiden. Dan klinkt een trompet, ik denk Tamura in een uiterst gevoelige melodie, begeleidt door Fujii’s geleidelijk aanzwellende spel, de opmaat naar een vrij heftige fase waarin alle dynamiek samenkomt. In het derde stuk, ‘Inspiration 2’ horen we Makigami op de shakuhachi, zijn perfecte beheersing van dit instrument valt op. Een melodie klinkt, die rond 04:30 ineens afbreekt, louter wat geroezemoes blijft er over. Dat neemt wat toe in volume, een verrassend klanklandschap ontvouwt zich, waarin Makigami met zijn vocale kwaliteiten andermaal een hoofdrol speelt.
Eerder kwam hier van Fujii en Tamura ‘Aloft’ aan bod. ‘Ki’, inmiddels al het tiende album van het duo, is hier geen voortzetting van, zo stelt Tamura: “This time, I wanted to play the entire album with the same atmosphere. The image of that atmosphere was of standing dignified in clear air. I wrote my seven songs in two days, so I was able to maintain that image. I just thought about the world I wanted to create.” Fujii zet met enkele noten een patroon neer in ‘Keyaki’, wat Tamura met ingetogen lyriek verder uitbouwt. Opvallend daarbij zijn de stiltes tussen de noten, die het geheel een grote mate van spanning meegeven. Het is een werkwijze die Tamura doortrekt in het gehele album, een zeer intiem en weldoordacht album, een weldaad na al dat muzikale geweld van ‘Burning Wick’ en ‘Shishiodoshi’. Een album ook waarop Tamura zich niet alleen een uitstekend trompettist betoont, maar ook een bijzonder interessante componist. Opvallend is de bescheiden, maar wel zeer effectieve bijdrage van Fujii. Al was het wel wennen: “It was not easy for me to play it because the music forces me to play less than I usually do. At first, I wasn’t comfortable playing that way because it was so new to me!” Gelukkig heeft ze zich erbij neergelelgd, hier zit beslist in “die Beschränkung der Meister”, om Johann Wolfgang von Goethe maar te citeren.
De albums zijn te beluisteren via Bandcamp en daar ook te koop:
