Schouwburg De Kern, Wilrijk (Oorstof) – 17 mei 2026

Sound in Motion organiseert concerten maar heeft geen eigen podium. Voordeel daarvan is dat je nog eens ergens komt. Zo belandde ik afgelopen zondag in Schouwburg De Kern in de Antwerpse wijk Wilrijk, een mooi complex met twee fijne zalen. Onder de titel ‘SUNDay AFternoon Showcases’ hadden Koen Vandenhoudt en Christel Kumpen een drietal concerten geprogrammeerd met als rode draad vrije improvisatie. Daar hield de vergelijking overigens ook wel zo ongeveer op, iets dat weer eens bewijst hoe veelzijdig dit collectief programmeert. Hoogtepunt was natuurlijk het laatste concert van de middag, dat van de inmiddels vierentachtig jarige basklarinettist Christer Bothén, een levende legende op dit instrument en bassist Johan Berthling maar ook de twee andere concerten waren zeker de moeite waard. Een trio bestaand uit Christophe Albertijn, op synthesizer gitaar, een instrument dat ik wel al kende, maar nog niet eerder tijdens een liveconcert mocht bewonderen, Ghazal Faghihi op klarinet, Erik Heestermans op drums en alle drie op elektronica en een trio bestaand uit tenorsaxofoniste Camila Nebbia, de ons welbekende bassist Gonçalo Almeida en drummer Sylvain Darrifourcq. Van dat laatste trio verscheen onlangs hun debuutalbum op LP bij Defkaz Records, ‘Hypomaniac’ geheten.

Bothén is zonder meer een meester op die basklarinet, of hij nu boeiende, duistere abstracties blaast, of helder melodieën, of hij nu scherp op de wind vaart of juist uiterst ingetogen voor de dag komt, het is altijd weer even doorleefd en spannend. Hij is een klarinettist waarbij iedere noot ertoe doet, waar niets klinkt dat niet moet klinken. Aan Berthling heeft hij een prima partner die hem niet alleen alle ruimte geeft, Bothén trekt duidelijk de kar tijdens dit concert, maar hem ook op prachtige wijze aanvult. Subtiel meebewegend, zie je hem regelmatig kijken en denken hoe hier op te antwoorden. Bothén bespeelt ook nog een ander instrument, de donso n’goni, oftewel een uit de Wassoulou regio, dat zich uitstrekt over Mali, Guinea, Ivoorkust en Burkina Faso, afkomstige luit. Niet echt voor de hand liggend voor een basklarinettist, maar Bothén is er al sinds begin jaren ’70 van de vorige eeuw vertrouwd mee en weet er inmiddels uitstekend raad mee. En heel bijzonder, hij speelt er een totaal andere muziekstijl op, zeer ritmisch en zeker beïnvloed door de muziek uit West-Afrika. Het geeft tegelijkertijd Berthling de kans om eveneens ritmisch te spelen, iets waar hij duidelijk lol in heeft. En ja, het is weer eens zo’n moment waarop je beseft dat al die uit de VS afkomstige muziek, of het nu blues is of jazz, zijn wortels in Afrika heeft.

Het eerdere concert, dat van Albertijn, Faghihi en Heestermans is het meest experimentele, met name door de grote nadruk op de elektronica. Dat begint al met de bijdrage van Faghihi, die haar klarinetgeluid op alle mogelijke manieren bewerkt met haar knopppenkastje. Een enorme klankrijkdom is het gevolg, of er een stel kwetterende vogels op het podium zit. Albertijn komt erbij op zijn synthesizer gitaar, een aparte gewaarwording om hem voor een gitaar ongewone klanken te horen produceren en tot slot Heestermans met percussie. Noise begint nu een grote rol te spelen, ik word muziek gewaar die ik ken van experimentele elektronica, evenals frases die ik met ambient associeer. Bijzonder afwisselende muziek, gebaseerd op een aantal vooraf afgesproken schema’s maar verder in het moment ontstaand. Het tweede stuk kenmerkt zich door een combinatie van langzaam stromende ruis en ambient, terwijl het derde stuk direct opvallend dynamisch klinkt, Faghihi blaast springerige, speelse lijnen en Albertijn en Heestermans zetten het geheel hier krachtig op scherp.

Aangezien het bij Hypnomaniac eveneens om vrije improvisatie gaat, klinkt deze live set natuurlijk totaal anders dan het album. Nebbia, die ik niet eerder hoorde, ontpopt zich direct als een saxofoniste in de traditie van saxofonisten als Peter Brötzman, Dave Rempis en John Dikeman. Kortom: ook hier worden we bedolven onder een eindeloze stroom snoeiharde klanken, terwijl Almeida en Darrifourq voor een pakkende groove zorgen. Letterlijk adembenemend. Tot het stilvalt en we in een vrij abstract klanklandschap belanden. Wat daarbij vooral opvalt – en dat is altijd het boeiende van livemuziek – is dat de instrumenten nogal orthodox worden ingezet, Almeida heeft een keur aan stokken en apparaatjes bij zich waar hij zijn snaren mee bewerkt,  Darrifourq mag graag met een bekken over zijn trommels schrapen en Nebbia bereikt mooie effecten met een set dempers. Doe je ogen dicht en je waant je in een nachtelijk bos. Zo rustig blijft het natuurlijk niet, de set is veeleer een aangename afwisseling van vuurwerk en ingetogen klanken. Het album ‘Hypomaniac’ begint met een al even overrompelend eerste stuk van bijna twintig minuten. En wat ook hier sterk opvalt is die stevige groove, mede doordat Almeida zijn bas heeft versterkt, waar Nebbia met veel verbeeldingskracht wederom een eindeloze reeks patronen doorheen weet te weven. Op ongeveer twee derde slaat de sfeer om en belanden we in een vrij duister en spannend klanklandschap. Naadloos gaat het over in de ritmische stroom van het tweede stuk, als een stationair draaiende motor, een bedding voor Nebbia’s hoge klanken, de demper in de hoorn. Het derde stuk heeft een opwindende klanknevel als basis, Nebbia’s hoge tonen piepen er tussendoor. Via een hoop gekraak aan het eind van dit stuk, waar we Almeida en Darrifourq verantwoordelijk mogen houden, belanden we in een serie abstracte verrichtingen: het vierde stuk. Tot ook nu de ritmiek weer zijn intrede doet, met als hoogtepunt dat duet van bas en drums en we onmiskenbaar weer in een maalstroom aan klanken belanden.

Beluister ‘Hypomaniac’ via Bandcamp. Het album is hier ook te koop: