De in 1965 geboren componiste en dichter Rozalie Hirs, ze studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en aan Columbia University, heeft inmiddels in beide disciplines definitief haar plaats veroverd. Iets dat zich onder andere uit in twee recente Cd’s, uitgebracht door haar agent Deuss Music: ‘Rosehart’ bevat werken voor orkest; ‘Infinity Stairs’ voor kamermuziek, met op die laatste de delen vijf tot acht en tien van haar nog immer doorlopende serie ‘article’. De delen 0 tot en met vier verschenen eerder op het album ‘Platonic ID’. Hirs studeerde bij Louis Andriessen en is sterk beïnvloed door het spectralisme, lees Tristan Murail en Gérard Grisey, iets dat we ook op deze twee albums weer overduidelijk terughoren.
Rosehart opent met ‘roseherte’ uit 2007-08, in première gebracht door het Radio Filharmonisch Orkest, onder leiding van Micha Hamel. Een stuk dat hier eerder voorbij kwam maar dan in een uitvoering door PhilZuid, onder leiding van Bas Wiegers, uitgevoerd tijdens November Music in 2014. Ik constateerde toen dat dit stuk één van de beste van het concert was en dat het goed liet horen hoe zeer componeren een vak is, iets waar ik bij het opnieuw beluisteren niets van af wens te doen. In ‘arbre généalogique’ van drie jaar later combineert Hirs haar beide bezigheden: poëzie en componeren. We horen de sopraan Susan Narucki met Asko|Schönberg (inmiddels Het Muziek geheten), onder leiding van Pierre-André Valade. Jammer genoeg bevat het boekje bij de Cd wel de tekst van het gedicht vertaald in het Frans, omdat het in die taal wordt gezongen, maar niet het Nederlandse origineel. Het betreft hier ‘Stamboom’ uit haar bundel ‘Geluksbrenger’. Wat wel duidelijk wordt is hoe goed Hirs er in dit stuk in slaagt om vocale klanken te vermengen met orkestrale klanken tot een onlosmakelijk geheel. Het was zeker niet het eerste stuk waarin Hirs met vocalen werkte, maar ze zette hiermee beslist weer een stap verder. Beide stukken maken ook mooi duidelijk dat Hirs’ kwaliteit ligt in het verweven van klanken tot een opvallend fijnzinnig klankweefsel. Voor de laatste twee stukken op dit album maken we een stap in de tijd, ‘avater’ is van 2022, ‘bron’ van 2023. In het eerste horen we PhilZuid, onder leiding van Duncan Ward en al vrij snel wordt duidelijk dat ze haar benadering van het orkest in dat decennium verder heeft doorgevoerd. Ook in dit stuk benadert ze het orkest als één instrument, relatief massieve klankwolken trekken door de zaal, maar nu slaagt ze nog beter in haar opzet. In dit geval het brengen van een hommage aan de Franse componiste Louise Farrenc, waartoe Hirs een motief uit één van haar symfonieën als basis gebruikt. ‘bron’, waarin we wederom het Radio Filharmonisch Orkest horen, maar nu onder leiding van Elena Schwarz maakt duidelijk dat de muziek er ook beduidend spannender op geworden is.
‘Infinity Stairs’ bevat, zoals in de inleiding reeds gememoreerd, naast het titelstuk, waar het overigens mee eindigt, de delen vijf tot acht en tien van haar serie ‘article’, ieder gewijd aan een ander instrument. We beginnen met ’10 [prismes]’ voor cello, een opdrachtwerk van Radio France uit 2021. We horen Marie Ythier in wat het Cd boekje terecht een “spectrale verkenning van tonaliteiten” noemt. Dat, in combinatie met het melodieuze materiaal, levert een opvallend boeiend stuk op. ‘article 5 [delphin, gekrümte zeit]’, waarin we sopraan Keren Motseri horen, is een bewerking uit 2022 van het oorspronkelijke stuk uit 2008. In 2022 verscheen de Duitse vertaling van Hirs’ poëziebundel ‘Geluksbrenger’, waarop ze ook van haar compositie een Duitse versie maakte. Een stuk dus waarin we de sopraan horen zonder begeleiding, iets dat overigens nergens wordt gemist, wat dit tot een bijzonder knappe compositie maakt. ‘article 6 [waves]’, uit 2013 voor gitaar en ‘article 7 [ways to climb a mountain]’ uit 2012 voor basklarinet, verschenen eerder al op Cd in de serie ‘Ladder of Escape’ van Attacca, ieder gewijd aan een andere musicus . De eerste vinden we terug op nr. 16, gewijd aan Wiek Hijmans, de tweede op nr. 11, met stukken gespeeld door Fie Schouten. Ze vormen een eenheid met ‘article 8 [infinity] uit 2014 voor fluit, gespeeld door Marieke Franssen. Alle drie de stukken mogen aangevuld worden met elektronica, wat Franssen bijvoorbeeld doet, kunnen uitgevoerd worden door een duo en mogen ook samengevoegd worden tot één stuk, het ‘Infinity Stairs’ waar het album mee afsluit (is dat ook ‘article 9’?) In ‘article 6’ valt op dat Hijmans zowel een melodie tokkelt als een verdicht klanklandschap creëert, een bijzondere eenheid en ‘article 7’ is met name bijzonder vanwege de rijke klankwereld die hier met behulp van de basklarinet wordt gecreëerd. Mooi ook die trillers tussen de noten. ‘article 8’ kent een soortgelijke opbouw, maar klinkt doordat we hier de fluit horen toch ook weer geheel anders. Tot slot klinkt dus ‘Infintiy Stairs’ waarin we de drie musici horen, samen met de elektronica, in een krachtige synthese van het voorgaande.
Beide albums zijn te beluisteren via Spotity:
